Ten projekt badawczy jest finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki.
Całkowity budżet projektu wynosi ponad 587 tysięcy zł, a czas jego trwania to co najmniej 3 lata (2018 – 2021).

O projekcie

Rytuały są wszechobecne. Od sposobu, w jaki ludzie myją butelkę swojego dziecka, przez mantrę zespołu sportowego powtarzaną przed każdym meczem, aż po trwające kilka godzin prawosławne nabożeństwo wielkanocne, w którym udział bierze wielu księży, diakonów i ministrantów. Różnorodność rytuałów jest istotnym aspektem bogatych różnic między różnymi kulturami ludzkimi. Jednak wszystkie są wykonywane przez ludzi, których mózgi i umysły są zasadniczo bardzo podobne. Nie jest więc zaskakujące, że rytuały na całym świecie mają pewne cechy, takie jak trzymanie się scenariusza lub uwzględnianie działań, które same w sobie wydają się do niczego nie prowadzić.

Projekt stara się pomóc zrozumieć, co w ludzkim umyśle sprawia, że rytuały są tak wszechobecne. Ma w tym pomóc przyglądanie się i analizowanie sytuacji, w których ludzie spontanicznie zachowują się w zrytualizowany sposób. Aby badania były łatwiejsze i bardziej interesujące dla uczestników, przybierają formę gry, w której dokładny sposób zdobywania punktów nigdy nie jest ujawniany. Subtelnie zmieniając zasady gry, a także warunki, w jakich jest rozgrywana, zespół próbuje dowiedzieć się, w jakich okolicznościach ludzie zaczną – sami tego nie zauważając – zachowywać się w sposób typowy dla rytuału.

To z kolei ma pomóc zrozumieć kilka podstawowych rzeczy dotyczących natury rytuału. Będziemy mogli dowiedzieć się: w jakim stopniu rytuały są efektem ubocznym naszych prób radzenia sobie ze środowiskiem, które jest tylko częściowo znane; co sądzić o roli, jaką odgrywa lęk, który jak wiadomo zwiększa prawdopodobieństwo, że ludzie będą zachowywać się w sposób zrytualizowany. Pozwalając ludziom obserwować sposób, w jaki grają inni, zanim sami zaczną grę, będziemy również mogli zbadać tradycyjne formy rytualne. Wreszcie, nasze badania pomogą nam zrozumieć związek między wierzeniami i praktykami religijnymi.

Łącząc to wszystko razem, będziemy mogli przedstawić założenia, odnoszące się do różnych rytuałów, w które ludzie angażują się w kontekście religii, magii i przesądów. Nie ma to na celu zaprzeczeniu bogactwa różnorodności takich praktyk. W zamian, dzięki lepszemu wyjaśnieniu co łączy różne rytuały, będziemy w stanie zrozumieć co sprawia, że każdy z nich jest inny.